• Çar. Eyl 15th, 2021

Turizm Postası

Turizm Haberlerinin Yayımlandığı Turizm Gaztesi

Seyahat Acentelerinde Muhasebe İşlemleri

Byturizmpostasi

Ara 30, 2020

Turizm Muhasebesi

Diğer sektörlerin muhasebe işleyişinden farklı olarak kendi içinde dallara ayrılmaktadır. Sizlerin de tahmin ettiği üzere seyahat acenteleri turizm faaliyeti olarak birçok dalda hizmet sunmaktadır. Sunulan bu hizmetler acentenin faaliyet gösterdiği pazar ve ürün özelliklerine göre de farklılık göstermekte olup, ihtisas konularına göre kendi içinde çeşitlenmektedir. İşte bu nedenle yazımda acente muhasebesini ilgilendiren önemli başlık ve konuları inceleyeceğim. Muhasebe departmanının kurulması ve organizasyon şeması tek düzen hesap planında seyahat acentelerinin kullanımına uygun gelir ve maliyet hesaplarının sınıflandırılması ve işlemlere ait örnekler ile özellik arz eden konuları ele alacağım.

Gelişen turizm ekonomisi ve işletmelerin büyüme isteklerinden dolayı dışarıdan alınan muhasebe hizmetleri son yıllarda yavaş yavaş firmaların kendi iç bünyelerine de girmeye başladı. Böylece daha başarılı ve kontrol edilebilir bir muhasebe sistemi oluşmaya başlamıştır. İstenilen bilgiye anında ulaşılmakta ve iç kontrol sistemi daha kolay kurulabilmektedir. Hata ve eksiklerini tespit edilip engellenmesi, muhasebe kayıtlarının tam ve doğru girilmesi, mali bilgilerin zamanında hazırlanması, hedeflerine mümkün olduğunca hızlı ulaşmak amacıyla yönetimin kullandığı tüm yöntem ve usullere iç kontrol sistemi diyoruz.

 Turizm’in birçok dalında faaliyet gösteriyor ve yüksek seviyede bir işçi yoğunluğunuz mevcut ise doğru ve güvenilir bilgiye daha hızlı ulaşmak ve başarılı bir muhasebe yönetimi için acenteniz içinde düzenli bir muhasebe departmanı kurumanız gerekmektedir. Bu noktada almanız gereken en önemli karar muhasebe programının seçimi olacaktır. Seyahat acentenizin yönetim ihtiyacına uygun bir muhasebe programı tercih ederek hem ön muhasebenizi hem de genel muhasebe kayıtlarınızı anlık olarak takip edebilir ve raporlarınızı bu yazılımlar aracılığı ile etkin ve hızlı bir şekilde yapabilirsiniz. Ayrıca genel muhasebe için farklı bir program seçerek, ön muhasebe için tercih etmiş olduğunuz programdan genel muhasebe programına ara yazılımlar ile fatura, banka, POS gibi işlemlerin muhasebe fişlerine entegrasyon ile, tercih edilen muhasebe programından aktarımını yapabilirsiniz. Bu kararlar acentenin işletme yapısına göre değişiklik gösterebilir.

 Muhasebe Müdürü: Gelir, gider, ödeme, fiyat, maliyet gibi finansal işlemleri kontrol altında tutan ve ilgili muhasebe departmanlarının uyumlu çalışmasından sorumlu olan kişilere verilen mesleki unvandır. Bu pozisyonda bulunan kişiler genel olarak muhasebe süreçlerinin yasal olarak mevzuata uygun yürütülüp yürütülmediğine bakarlar. Bu yürütme işleminin raporlanmasını yaparlar ve mevzuatta yer alan değişiklikleri takip ederler. Muhasebe müdürünün görevleri kısaca aşağıdaki gibidir.

 Muhasebe Uzmanı: İşletmenin alış ve satış faturalarının muhasebe kayıtlarını gerçekleştirir. İşletmenin banka hareketlerinin muhasebe kayıtlarını gerçekleştirir. Bilet muhasebe bölümünden iletilen havayolu devre raporlarının maliyet kayıtlarının kontrolünü gerçekleştirir. E-fatura ve e-defter süreçlerini gerçekleştirir.

 Bilet Muhasebe Uzmanı: Havayolu sistemlerinden satışı yapılan biletlerin bilet muhasebe programına entegrasyonunu sağlar. Entegre edilen biletlerin faturalandırma işlemlerini gerçekleştirir. İade olan biletlerin iade faturalarını gerçekleştirir. Havayolu devre raporlarını yaparak, satışı yapılan biletlerin maliyet kaydını genel muhasebe programına entegre eder. POS iade ve aylık banka POS mutabakatlarını gerçekleştirir. Acente yapısına göre görevi ile ilgili diğer işleri yapar.

Fatura Kontrol Uzmanı: Paket tur, konaklama, incoming, outgoing gibi hizmetlerin rezervasyon bazında maliyet faturalarının kontrolünü sağlar. Rezervasyonlara ait maliyet faturalarının takibini ve kontrolünün yaparak rezervasyon bazında karlılık raporlarını hazırlar. Tedarikçiler ile cari hesap mutabakatlarını yapar. Komisyonlu çalışılan acente ve otellerden yapılan satışların faturalarını keser. Cari hesap yaşlandırma ve tahsilat raporlarını hazırlar.

 Seyahat acentelerinde tek düzen hesap planına uygun alt hesapların sınıflandırılması

Değerli okuyucularım bu bölüme kadar bir seyahat acentesinin ideal muhasebe departmanı kuruluşu ve işleyişi hakkında bilgiler vermeye çalıştım, şimdi de dilerseniz muhasebe departmanını yakından ilgilendiren, hesap planlarını nasıl doğru oluşturabiliriz bu konuyu inceleyelim.

 Seyahat acentesi muhasebe süreçlerini doğru yönetebilmek için öncelikli olarak doğru sınıflandırma yapmamız gerekiyor. Bunun için de faaliyetlerimize uygun hesap planı oluşturmamız, tüm süreçlerin başlangıcı olarak görülebilir. Tek düzen hesap planımız içinde gelir ve maliyet hesaplarımıza ait alt hesaplarımızı yeterli düzeyde sınıflandırarak tüm raporlamalara elverişli bir hesap planı oluşturabiliriz. Gelir ve hizmet maliyet hesaplarının sınıflandırmasını göstermiş olduğunuz faaliyetlere göre daha fazla kırılım ile çeşitlendirilebilir veya sadeleştirebilirsiniz. Ancak maliyet ve giderlerimizi ne kadar fazla sınıflandırabilirsek dönem içinde istenilen raporlamalara ve sonraki dönem içinde yapılacak bütçe çalışmalarında doğru bilgiye daha kısa sürede ulaşabilme imkânımız olacaktır. İşte bu doğru sınıflandırma hangi hizmette ne kadar kârlılık ile çalışıyorum veya herhangi bir hizmet kaleminde bir ayda gerçekleşen maliyetim ne kadar gibi sorulara hızlı ve doğru cevap vermenizi sağlayacağı gibi, yönetimin alacağı kararların da isabetli olmasını sağlayacaktır. Tabi ki burada kullanmakta olduğunuz muhasebe programlarının da büyük bir önemi var. Satışlarınız, satılan hizmet maliyetleriniz, genel yönetim, pazarlama, finansman ve diğer giderlerimizi departman bazında görmek istiyorsak burada kullanmakta olduğumuz muhasebe programlarının da raporlamaya yönelik geliştirilmiş modülleri büyük önem taşıyor. dolayısıyla biz de girişlerimizi özel kodlar ile ayrıştırabilir ve raporlamaya cevap verecek şekilde kayıtlarımız oluşturabiliriz.

Konaklama Satış ve Maliyetlerimiz ile İlgili Alt Hesaplar

Otel konaklama satışlarımızı rezervasyon sonrası oluşan voucher numarası ile takip ederek rezervasyon bazında brüt satış kârı veya zararımızı alacağımız rapor ile görebiliriz. Burada dikkat edilmesi gereken en önemli konu konaklama tesisinden almış olduğumuz fiyatın net veya komisyonlu olmasıdır. Komisyonlu olarak aldığımız fiyatlarda çıkış tarihinden sonra tarafımıza kesilen konaklama faturası sonrası, otel İşletmesine komisyon faturamızı keserek faturayı aynı voucher içinde takip etmemiz gerekir. Yurtdışı Otel konaklamalarının KDV kanunu karşısındaki durumunu inceleyecek olursak KDV kanunun 1. ve 6. maddelerine göre yurt dışında gerçekleşen mal teslimleri ile yurt dışında ifa edilip yine yurtdışında yararlanan hizmetler KDV’nin konusuna girmemektedir. Türkiye’de yapılmayan işlemin bedeli üzerinden KDV hesaplanması veya böyle bir işlemin kanundaki herhangi bir istisna hükmü ile ilişkilendirilmesi söz konusu değildir. Buna göre yurt dışında verilen konaklama hizmetleri yurtdışında verildiğinden ve hizmetten yurtdışında yararlanıldığından KDV’nin konusuna girmemektedir. Ancak konaklama bedelini Aşan Bir tutarım bulunması halinde yani satış kârı kısmı üzerinden genel oranda yüzde 18 KDV hesaplanacağı tabiidir. Konaklama satışlarımızı turizm payı beyannamesi ile bildirilerek 10 binde 7,5 oranında turizm payı ödemesi yapmamız gerekmektedir.

 Paket Satış ve Maliyetlerimiz ile İlgili Alt Hesaplar

Yurtiçi, yurtdışı, konaklama ve paket tur satışlarımız ile ilgili satış ve maliyetlerimiz voucher numaralarıyla takip etmemiz gerekir. Yine otellerden aldığımız fiyatların net veya komisyonlu fiyat olmasına dikkat etmeliyiz. Bazı rezervasyonlarımız ilk bakışta karsız veya düşük karlı görünse de eğer komisyonlu fiyat ise otele keseceğimiz komisyon faturası sonrasında gerçek kararlarımız ortaya çıkacaktır. O nedenle voucher numarası bazında takip edilmesi otellere keseceğim iz komisyon faturalarının takibinde de bize kolaylık sağlayacaktır.

 Incoming Satış İlgili Alt Hesaplar

A grubu işletme belgesine sahip olan seyahat acentelerinin en önemli faaliyet alanlarından birisi de yurtdışından hava, kara ve deniz ulaştırma araçları ile gezi, eğlence, spor, kongre, konferans, sağlık ve benzeri amaçlarla seyahat edenleri Türkiye’ye getirmek ve gelen turistlere çeşitli turizm hizmetleri vermektir. Karşılayıcı acente faaliyetinde ki muhasebe süreçleri oldukça kapsamlıdır. İçinde uçak, otel, otobüs, restoran, alışveriş, rehberlik ve daha birçok ekstra hizmet bulunmaktadır. Dolayısıyla organizasyon süreci de diğer faaliyetlere göre daha uzundur. Bu nedenle muhasebe takibimizi grup kodları ile yapmalıyız. Oluşturduğumuz tur maliyet kodları ile tura ait gelir ve maliyetlerimizi hizmet bazında detaylı olarak takip etmeliyiz. Şimdi de Incoming faaliyetlerde öne çıkan işlemlerden rehberlik hizmetleri, alışveriş işletmelerinden alınan komisyonlar ve KDV istisnası konularını daha detaylı inceleyelim

Vergi usul kanunun 236 maddesinde serbest meslek erbabının mesleki faaliyetine ilişkin her türlü tahsilatı için, iki nüsha serbest meslek makbuzu tanzim ederek bir nüshasını müşteriye vermek ve müşterinin de bu makbuzu istemek ve almak mecburiyetinde olduğu hüküm altına alınmıştır. Buna göre turist rehberlerinin serbest meslek faaliyetleri nedeniyle kendilerine yapılacak ödemeler karşılığında serbest meslek makbuzu düzenlemeleri ve diğer vergisel yükümlülükleri yerine getirmeleri zorunludur. Öte yandan turist rehberleri söz konusu rehberlik faaliyeti arızi olarak yapmaları veya muafiyet kapsamında bulunmaları halinde serbest meslek makbuzu düzenlemektedir. Bu durumda faaliyetine ilişkin ödemenin ödemeyi yapan gelir veya kurumlar vergisi mükellefleri tarafından gider pusulası ile belgelendirilmesi ve turist rehberlerinin de gider pusulasının saklanması zorunludur tebliğinden de anlaşılacağı üzere rehberlere yapılacak ödemeler karşılığında rehber tarafından serbest meslek makbuzu düzenlenmesi gerekmektedir. Ancak söz konusu rehberlik hizmetini arızi yani süreklilik arz etmeyen halde yapmaları veya muafiyet kapsamında olmaları durumunda, acente tarafından rehbere yüzde yirmi stopaj oranı ile gelir vergisi tevkifatı yaparak gider pusulası düzenlenmeli ve rehbere bu pusula verilmelidir.

 Alışveriş işletmelerinden alınan komisyonlar turist gruplarımızın tur esnasında alışveriş yaptığı mağazalardan elde ettiğimiz komisyonları da genel KDV oranı %18 ile 9/10 tevkifatlı olarak faturalandırmamız ve ilgili gruba ait gelir kapsamında değerlendirmemiz gerekmektedir.

KDV istisnası tur operatörleri Incoming faaliyetleri ile Türkiye’ye getirilecek veya gönderilecek turistlere verecekleri hizmetleri 3 farklı şekilde pazarlamaktadır. Incoming faaliyetlerimizde KDV istisnasının oluşması için yapılan 3 satış tipi şunlardır.

 Incoming turlarda istisna ve dolayısıyla KDV matrahının nasıl hesaplanacağı konusunda 26 seri numaralı KDV genel tebliğinde örneklerle açıklamalar yapılmıştır. Buna göre turistlere Türkiye’de verilen konaklama, yurt içi ulaşım, yeme içme, transfer ve rehberlik gibi hizmetler KDV istisnasına konu edilemezler. Örneğin, Türkiye’de yerleşik olan ve seyahat acenteliği yapan x Anonim Şirketi yurt dışında bulunan bir seyahat acentesinin gönderdiği turist grubuna konaklama, tur düzenleme ve yeme-içme hizmeti vermektedir. Bu mükellef söz konusu hizmeti karşılığında 15 bin lira para almıştır. Türkiye’deki seyahat acentesi aldığı bu paranın 13.500 liralık kısmını turist grubunun Türkiye’deki konaklama-yeme-içme gibi masraflarında kullanmıştır. Yaptığı bu masraflardan Sonra kendisine 1500 lira kalmıştır. Bu durumda mükellef, yabancı seyahat acentesine 1500 liralık hizmette bulunmuştur. Bu hizmetten yabancı seyahat acentesi yararlandığından bu tutara katma değer vergisi uygulanmayacak ve hizmet ihracatı kapsamından işlem yapılacaktır. Ancak adı geçen mükellefin turist grubuna Türkiye’de verdiği yeme içme konaklama gibi hizmetlerden Türkiye’de yararlanıldığından bu hizmetler vergiye tabi tutulacaktır. Dolayısıyla turist grubuna verilen yeme içme konaklama gibi hizmetler için genel esaslara göre hesaplanan katma değer vergisinin ödeneceği tabiidir. Bu mükellef yabancı seyahat acentesine verdiği söz konusu hizmetlere ait keseceği faturada, vergiden müstesna tutulan hizmet bedeli ile vergiye tabi tutulacak hizmet bedelini ayrı ayrı gösterebileceği gibi bu hizmetler için ayrı ayrı faturada düzenlenmesi mümkündür. Tebliğdeki örnekten de Anlaşılacağı üzere Incoming turlarda yurtdışı seyahat acentesinin kendisine kalan para yani kar ücret komisyon gibi bedeller istisnaya konu edilebilir.

 Bilet satış ve maliyetlerimiz ile ilgili alt hesaplar

Bilet muhasebesinin hatasız çalışması için yazılım firmalarının bilet muhasebe alanında özel yazılmış programlarından faydalanabilirsiniz burada öncelikli olarak acente tarafından kullanılan Amadeus, Galileo, Sabre, Quickres gibi bilet satış programları ile tercih edilen bilet muhasebe programı arasında satışı gerçekleştirilen biletlerin entegrasyonu için gerekli kurulumlar yapılmalıdır. Yine havayolu sistemlerinden alınan haftalık veya 15 günlük satış raporları ile acentenin kullanmış olduğu bilet muhasebe programında aynı döneme ait ilgili havayolu için görünen satışlar ve iadeler karşılaştırılarak kontrolü yapılmalıdır. 3065 sayılı katma değer vergisi Kanunu’nun 13’e b maddesi ile deniz ve hava taşıma araçları için liman ve hava meydanlarında yapılan hizmetler katma değer vergisinden istisna edilmiştir. Bu sebeple KDV hesaplarımızı yaparken toplam bilet bedelinden alan vergisi ayrılarak hesaplama yapılmalıdır. Yine ilgili aya ait KDV beyannamemizi de o aya ait alan vergisi tutarını kdv1 beyannamesinde tam istisna kapsamında 305 kod ile deniz ve hava taşıma araçları için liman ve hava meydanlarında yapılan hizmetler kapsamında ilgili aya ait toplam tutarı bildirmemiz gerekir. 3065 sayılı katma değer vergisi kanununun 14. maddesi transit ve Türkiye ile yabancı ülkeler arasında yapılan taşımacılık işlerinde taşıma işleri vergiden müstesnadır. Kanunda da belirtildiği üzere yurt dışı bilet satışlarımız ve bu satışlara ait servis bedellerimiz KDV’den müstesnadır. Bu satışlarımızı da yine kdv1 beyannamemizde de tam istisna kapsamında 311 kod ile uluslararası taşımacılık olarak bildirmemiz gerekir.

Vize Aracılık Hizmetleri Muhasebe İşlemleri

Bu çerçevede konsolosluklara ve aracı kurumlara ödenen vize harçlarının ilgilisine aktarılması amacıyla düzenlenen fatura da ödenen harç tutarının birebir olarak yer alması halinde katma değer vergisi hesaplanmayacaktır. Ancak düzenlenen fatura da ödenen vize harcı tutarını aşan bir bedel olması halinde bu bedel firmamızın sunduğu hizmetin karşılığını teşkil edeceğinden bu kısım üzerinden genel oranda yüzde On sekiz katma değer vergisi hesaplanması gerekmektedir

turizmpostasi

Turizm sektörü içerisinde yer alan işletmeleri, kuruluşları, bu işletme ve kuruluşlarda hizmet veren çalışanları ilgilendiren tüm haberleri, değişen yönetmelikleri, flaş gelişmeleri bulabileceğiniz online turizm gazetesi 

Yorumlarınız bizim için çok değerli.